Đại Bái – Du lịch làng nghề

Đại Bái – tiềm năng du lịch làng nghề Ai đã từng về Đại Bái một lần, hẳn sẽ có cảm giác rất ấn tượng với cảnh và người ở nơi đây với biết bao câu chuyện, giai thoại gắn liền với quá trình phát triển của làng nghề, với những di tích lịch sử rất nên thơ.

1. Đình chùa ở làng Đại Bái:

Những đình, chùa ở làng Đại Bái hiện nay chỉ là những công trình mới xây dựng lại với quy mô nhỏ bé để tiện cho việc thờ cúng của nhân dân, chứ không giữ được vẻ huy hoàng tráng lệ của các thế kỷ trước. Nguyên nhân là do tình hình chiến tranh nhiều năm, các di tích cũ trải qua nhiều biến cố đến nay chưa có điều kiện dựng lại.

Trước đây làng Đại Bái có hai ngôi đình: Đình trong mang tên là đình Văn Lãng, thờ thành hoàng của làng là Lạc Long Quân và thờ phụ công Nguyễn Công Hiệp – người có công rất lớn cùng với bố mẹ hưng công, trùng tu các chùa đình, khuyến khích nghề gò đồng ở làng, được chúa Trịnh phong thưởng. Đình ngoài là đình Diên Lộc thờ tổ sư dạy nghề gò đồng là Nguyễn Công Truyền và thờ các vị hậu sư. Sự tích các vị được thờ cúng ở đây đều có ghi trong sắc phong các triều đại Lê, Tây Sơn, đến Nguyễn. Những ngôi đình cổ kính ấy ngày nay đều không còn. Ngôi đền nhỏ vẫn còn mang biển hoành ghi: Diên Lộc Đình là do nhân dân mới dựng lại năm 1954 để thờ tổ nghề. Tuy nhiên, còn sót lại ba tấm bia ghi về việc dựng đền, dựng cầu đá và tình hình nghĩa điền (nhớ công đức người góp ruộng cho làng gọi là ruộng nghĩa).

Chùa Đại Bái chính thức được xây dựng từ bao giờ không rõ, chỉ biết là nó được trùng tu vào những năm Phúc Thái thứ 3, thứ 4 (đời Lê Thần Tông, 1646 – 1647) do công sức của hai cha con ông Nguyễn Công Thận và Nguyễn Công Hiệp. Ngôi chùa này có kiến trúc như chùa Dâu ở Thuận Thành, và được mang tên là chùa Diên Phúc. Chùa dựng theo kiểu nội công, ngoại quốc, có nhà thập điện, lầu chuông hai tầng, có nhà Tả vu, Hữu vu mỗi bên đến mười gian. Tượng phật ở chùa Diên Phúc nghe nói là cùng dáng dấp như tượng ở chùa Bút Tháp (Thuận Thành). QUang cảnh chùa sầm uất không khí thanh u, người xưa cho đứng đầu trong các ngôi của của huyện. Có câu thơ chứng minh cho sự đánh giá này “Diên Phúc tự, Gia Bình đệ nhất” để cho những du khách hiện nay yên tâm về một cảnh quan đã từng một thời vang bóng.

Những đình chùa ấy, đã là nơi chứng kiến nhiều sinh hoạt phong tục và văn nghệ dân gian của nhân dân làng Đại Bái trước đây.

2/ Nước giếng ông Gióng:

Làng Đại Bái có một cái giếng giữa cánh đồng, màu nước phơn phớt đỏ vàng. Tục truyền rằng, khi đuổi giặc Ân qua đây, ông Gióng đã ngồi nghỉ ở chỗ này, ăn trầu và nhổ cốt trầu bên cạnh. Vì vậy nước giếng trở nên có màu vàng đỏ như vậy. Hàng bao nhiêu đời, nước vẫn không đổi màu.

Điều rất lạ là dùng nước giếng này để luộc rau muống thì cả rau và nước đều rất xanh tươi, ngon ngọt lạ lùng. Rau muống và nước giếng ông Gióng làng Đại Bái đã trở thành một đặc sản quý. Dưới thời phong kiến và thuộc Pháp,bọn quan lại cai trị ở huyện, đồn, đều biết phẩm vạt này và thường bắt dân làng Đại Bái gánh nước giếng và rau muống của làng đem lên biếu các quan.

3/ Tre bình hương:

Làng có một bụi tre ở giữa cánh đồng, tương truyền là do Phù Đổng Thiên Vương quật bọn giặc đến cùn đi rồi thuận tay vứt ra đó. Tre cứ theo túm nắm của thiên tướng mà mọc lên, không xoè ra mà mang hình dáng tròn trĩnh như một cái bình hương. Từng thân cây trong bụi vẫn thẳng tắp và cứng cáp. Có người còn nói rằng, trước đây những năm tổ chức Hội Dóng, bà con bên làng quê Thiên tướng vẫn sang đây, lấy tre bình hương Đại Bái về làm cột cờ.

4/ Bãi quần ngựa – Hồ tắm voi:

Những dấu tích này cũng được ghi chép cho truyền thuyết ông Gióng. Khi ông Gióng nghỉ chân bên giếng nước, quân lính của ông cũng dừng lại. Voi xuống hồ tắm, ngựa được tập trung trên một bãi rộng, do đó mà thành tên, lưu lại đến bây giờ.

5/ Con gà mâm xôi – Con lợn chậu cám:

Đứng ở đầu làng Bưởi Nồi, nhìn về phía nghè của làng Bưởi Cuốc (Nghi Khúc) người để ý quan sát sẽ thấy hai chòm cây lớn, có hình thù khá độc đáo. Chòm cây ở trong nghè có hình dáng như một con lợn. Chòm bụi tre ở phía ngoài nghè lại giống như một chậu cám đang ray ra cho chú lợn đến ăn, bà con gọi đó là “con lợn, chậu cám”.

Phía ngoài như vậy, còn ở trong làng, gần đình cũng có hai vật thiên nhiên đứng sát nhau tạo ra một quang cảnh lạ mứt. Một cây đa lớn, vươn cao lên đứng xa nhìn trông giống như con gà trống lớn, nép cánh, ngẩng đầu. Còn bụi tre sát đó thì lại thấp hẳn xuống, mở rộng vành, mặt trên lùm lùm, trông giốgn như một mâm xôi nhuộn màu xanh đồ sộ. Bà con cũng gọi đó là “con gà, mâm xôi”.

Dân làng tin rằng có những hiện tượng thiên nhiên mang dáng dấp kỳ thú như vậy là dấu hiệu của một vùng sinh hoạt thịnh vượng, phong tục thuần hậu, luôn luôn thành kính đối với tổ tiên.

6/ Thất như đồng quần:

Ven bờ sông Bái Giang có chỗ trũng ăn liền vào đồng ruộng như một cái hồ rộng, một gò đất nổi lên giữa hồ, các nhà địa lý ngày xưa theo thuyết phong thuỷ cho đây là có hình dáng như bảy con cá quần tụ một nơi. Họ đặt tên cho một cái tên chữ nghĩa là “Thất ngư đồng quần”. Nhiều người đã giải thích hiện tượng này ứng vào nhiều câu chuyện đồn đại không có bằng chứng gì rõ rệt. Người thì cho rằng đây có liên quan với các vị hậu tiên sư của nghề gò đồng Đại Bái (Thật ra chỉ có 5 vị hậu tiên sư). Có người lại nói hiện tượng thiên nhiên này ứng vào một gia đình có 7 người con đỗ đạt và cùng làm việc quan dưới một triều vua, song không chỉ rõ được gia đình đó là gia đình nào ở Đại Bái. Sau này người ta đặt ra cho họ ấy một cái tên kỳ lạ “họ nhà Mè”.

Mấy tập tục đáng lưu ý của làng

1/ Trọng lão:

2/ Lệ làng phép họ:

Hội làng Đại Bái

Hội làng anh trước em sau,
Yêu nhau điếu thuốc miếng trầu trao tay.

     Ba làng của xã Đại Bái, làng nào cũng mở hội. Hàng năm hội Bưởi Nồi mở vào ngày 10 tháng tư, hội Đoan Bái mở vào ngày 7 tháng giêng, hội Ngọc Xuyên mở vào ngày 6 tháng 2. Tất cả đều theo âm lịch. Trong những ngày nhộn nhịp ấy, hội làng nào cũng có các trò vui, đấu vật, thả chim, leo cầu, chơi đu… buổi tối có biểu diễn quan họ ở sân đình, ban ngày tế Thành Hoàng.

Tag: